ΔιαΝΕΟσις για προστατευόμενες περιοχές Natura 2000: Μια Χαμένη Ευκαιρία

απο Cyclades Open
ΚΕΔΡΟΔΑΣΗ ΝΑΞΟΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ NATURA 2000

Σχεδόν το 1/3 της έκτασης της Ελλάδας είναι περιοχές ενταγμένες στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Στην πλειοψηφία τους, όμως, παραμένουν παραμελημένες και ανεκμετάλλευτες. Η έρευνα της διαΝΕΟσις αποδεικνύει ότι αυτές οι περιοχές θα μπορούσαν και να προστατεύονται πιο αποτελεσματικά, αλλά και να συνεισφέρουν σχεδόν 1% του ΑΕΠ ετησίως στην ελληνική οικονομία, αναφέρει η ΔιαΝΕΟσ

Τι αναφέρει η έρευνα

Το 27,3% της χερσαίας και το 6% της θαλάσσιας έκτασης της χώρας μας είναι χαρακτηρισμένες ως προστατευόμενες περιοχές, ενταγμένες στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Περιοχών Natura 2000. Το δίκτυο αυτό καλύπτει 26.000 περιοχές και συνολικά το 18% της επιφάνειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προστασία αυτών των περιοχών έχει βοηθήσει στην επιβίωση μερικών από τα πιο εκπληκτικά οικοσυστήματα του κόσμου, ενώ έχει αποδεδειγμένα σημαντικές θετικές συνέπειες για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, τόσο για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή, αλλά ακόμα και για τον τομέα της οικονομίας. 

Οι περιοχές Natura, που κατά κανόνα είναι τα ομορφότερα φυσικά τοπία της Ευρώπης, φυσιολογικά και αναμενόμενα προσελκύουν πολίτες που θέλουν να έρθουν σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Οι ήπιες μορφές αξιοποίησης που έχουν προκύψει από αυτή την ανάγκη υπολογίζεται ότι συνεισφέρουν έως και 300 δισ. ευρώ το χρόνο (μέχρι 3% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ) στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Στην Ελλάδα αυτές τις περιοχές τις διαχειρίζονται οι επονομαζόμενοι Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών (ΦοΔΠΠ), που ιδρύθηκαν πριν από 18 χρόνια γι’ αυτόν τον σκοπό. Δυστυχώς, η λειτουργία τους αποδείχτηκε προβληματική. Μέχρι και σήμερα τέτοιοι φορείς διαχειρίζονται περίπου το 30% των προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα. Οι υπόλοιπες δεν έχουν κανέναν επίσημο φορέα αρμόδιο για την προστασία και την αξιοποίησή τους. Κι αυτοί που υπάρχουν, δε, έχουν πρόβλημα χρηματοδότησης. Κάθε χρόνο ανανεώνεται η έκτακτη χρηματοδότησή τους από ευρωπαϊκούς πόρους (κάτι που κινείται στα όρια της νομιμότητας) για να μπορέσουν να εξακολουθούν να λειτουργούν.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι υπάρχοντες φορείς να αδυνατούν να προστατεύσουν και να αξιοποιήσουν τις περιοχές που βρίσκονται στην αρμοδιότητά τους, και βέβαια η πλειοψηφία των προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα να μένουν στην πράξη εντελώς απροστάτευτες. 

Η διαΝΕΟσις συγκέντρωσε μια ομάδα μελετητών που αποτύπωσε το πρόβλημα, μελέτησε τον τρόπο με τον οποίο άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαχειρίζονται τις προστατευόμενες περιοχές τους, και καταλήγει σε μια νέα πρόταση για τη διαχείριση, την προστασία και την αξιοποίησή τους στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο της διαβούλευσης του νέου νόμου που θα ορίζει τη λειτουργία αυτών των διαχειριστικών αρχών, έχουμε ήδη καταθέσει αυτές τις προτάσεις στους αρμόδιους φορείς της πολιτείας.

Κυρίως, όμως, η έρευνά μας καταγράφει για πρώτη φορά τα δυνητικά οφέλη από την εφαρμογή αυτών των προτάσεων. Θα ήταν θεαματικά.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, αν ένα 40% των περιοχών Natura 2000 της χώρας  αναδεικνύονταν και αξιοποιούνταν όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η ελληνική οικονομία θα μπορούσε να εξασφαλίζει επιπλέον έσοδα έως και 2 δισ. ευρώ το χρόνο, και να εξασφαλίζει και περισσότερες από 15.000 θέσεις εργασίας

Είναι άλλη μια μεγάλη ευκαιρία που η χώρα μας αφήνει ανεκμετάλλευτη

Σύμφωνα με μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι χώρες της Ε.Ε. εισπράττουν έως και 300 δισεκατομμύρια ευρώ το χρόνο από την αξιοποίηση των περιοχών Natura 2000. Καθώς πρόκειται για τις πιο όμορφες, πολύτιμες και ελκυστικές τοποθεσίες της ηπείρου μας, προσελκύουν έως και 2 δισεκατομμύρια επισκέπτες κάθε έτος και δημιουργούν πάνω από 4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας που σχετίζονται άμεσα με τη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων. Σε όλες τις αναπτυγμένες χώρες, η ένταξη μιας περιοχής στο δίκτυο Natura 2000 δεν εξασφαλίζει μόνο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και την οικονομική ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής.

Στην Αυστρία, για παράδειγμα, κατοικίες που βρίσκονται εντός ή κοντά σε περιοχές Natura 2000 αποκτούν μεγαλύτερη αξία από άλλες, που βρίσκονται πιο μακριά. Στην ίδια χώρα τα δικαιώματα κυνηγιού σε προστατευμένες περιοχές πωλούνται με τιμές έως και 10.000 εύρω. Στο Γκορζ ντου Ταρν της Γαλλίας προσφέρθηκαν συμβόλαια σε αγρότες ώστε να διατηρήσουν τη βόσκηση για να αποφευχθεί η κάλυψη της περιοχής με δενδρώδη βλάστηση, ενώ οι αγρότες ανέλαβαν και την υποχρέωση να αφήνουν τα νεκρά ζώα τους ως τροφή για τα αρπακτικά πουλιά που ευδοκιμούσαν εκεί. Έτσι το συγκεκριμένο φαράγγι είδε τον πληθυσμό των γυπών του να αυξάνεται, και πλέον φιλοξενεί 600 τουριστικές μονάδες και πάνω από 30.000 επισκέπτες τον χρόνο, οι οποίοι έρχονται για να παρατηρήσουν τους γύπες στο πανέμορφο φυσικό τους περιβάλλον. Μετά την εκπόνηση ενός στρατηγικού σχεδίου αξιοποίησης που στοίχισε μόλις 28.000 ευρώ, εξάλλου, το Εθνικό Πάρκο Hoge Kempen στη Φλάνδρα είδε τον αριθμό των επισκεπτών του να διπλασιάζεται (σε 700.000 επισκέπτες το 2007), τα έσοδά του να ανέρχονται σε 20 εκατομμύρια ανά έτος και τη δημιουργία 400 θέσεων εργασίας.

Η έρευνα περιλαμβάνει πολυάριθμα τέτοια παραδείγματα από πολλές χώρες της Ευρώπης, τα οποία αναδεικνύουν και παραδείγματα αποτελεσματικής και αποδοτικής οικονομικής αξιοποίησης αυτών των περιοχών, αλλά και περιπτώσεις αποτελεσματικής προστασίας από περιβαλλοντικές προκλήσεις. Το κοινό χαρακτηριστικό όλων των παραδειγμάτων ήταν ότι ο φορέας διαχείρισης κάθε περιοχής ήταν συγκεκριμένος, με συγκεκριμένες αρμοδιότητες και συγκεκριμένο, καλά μελετημένο και αποδεκτό από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σχέδιο διαχείρισης.

Τι θα μπορούσε να περιμένει η Ελλάδα από τις δικές τις προστατευμένες περιοχές Natura 2000, αν αυτές είχαν αποτελεσματικές δομές διαχείρισης και στρατηγικά σχέδια προστασίας και αξιοποίησης;

Οι ερευνητές επιχείρησαν μια εκτίμηση των πιθανών ωφελειών τόσο σε όρους ΑΕΠ όσο και σε δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Χρησιμοποιώντας δεδομένα από μια μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2011 για άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στοιχεία από τον Εθνικό Δρυμό Λευκών Ορέων, που περιλαμβάνει το διάσημο φαράγγι της Σαμαριάς, μια προστατευόμενη περιοχή που υποδέχεται σχεδόν 150.000 επισκέπτες κάθε χρόνο, υπολόγισαν τα δυνητικά έσοδα ανά εκτάριο που μπορούν να εξασφαλίζουν οι περιοχές Natura 2000 στην Ελλάδα.

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την έρευνα της διαΝΕΟσις εδώ.

Δείτε επίσης