Ιστορικό Αρχείο Δονούσας: Μια σύγχρονη ψηφιακή κιβωτός για την μνήμη και την ταυτότητα του νησιού

απο Cyclades Open

Η Δονούσα είναι ένα μικρό νησί των νοτιοανατολικών Κυκλάδων με περίπου 150 κατοίκους και έκταση 13,6 τχλμ. Μπορεί να είναι μικρή όμως οι άνθρωποι που την κατοίκησαν και συνεχίζουν να την κατοικούν αιώνες τώρα έχουν μεγάλα και σπουδαία πράγματα να διηγηθούν.

Το Ιστορικό Αρχείο Δονούσας είναι ο χώρος όπου φιλοξενείται το υλικό που αφορά στη μνήμη και την ταυτότητα του νησιού. Αφηγήσεις των κατοίκων του, παλιές φωτογραφίες και κοινοτικά έγγραφα, μελέτες για τη ντοπιολαλιά, τα τοπωνύμια, το γενεαλογικό δένδρο, τη μουσική παράδοση καθώς και ένα σύντομο ιστορικό χρονικό δημιουργούν μια σύγχρονη ψηφιακή κιβωτό, που σκοπό έχει να διαφυλάξει, να κάνει προσβάσιμο και να αναδείξει αυτό το υλικό σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Το έργο βασίζεται στην πολύχρονη προσπάθεια του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Δονούσας ΠΟΣΕΙΔΩΝ και της Ένωσης Δονουσιωτών Κυκλάδων σε συνεργασία με το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μέσω του προγράμματός του Cycladic Identity.

Σε μια υπέροχη ιστοσελίδα με το πρώτο κλικ που θα πατήσεις ξεδιπλώνεται μπροστά σου η ζωή μιας άλλης εποχής. Για εμάς τους Κυκλαδίτες οι εικόνες γνώριμες: Γιαγιάδες με μαντήλια και πρόσωπα σκαμένα από την αλμύρα και τον κάματο, θυρίδες με ξύλινες πόρτες που κρύβουν γλυκά ή μυστικά, φανάρι με σίτα, όπου μέσα του μπαίνει το φαγητό για να προφυλάσσεται απ’ τη σκόνη και τα έντομα κρεμασμένο από την οροφή ή από ένα καρφί στον τοίχο, έγγραφα με καλλιγραφικά γράμματα από πένα και μελάνι, ένας κόσμος αλλιώτικος, με τους δικούς του κανόνες, το δικό του πολύχρωμο χάος που ενεργοποιεί τις παιδικές αναμνήσεις που έχουμε όλοι ως έναν μεγάλο βαθμό κοινές στα νησιά των Κυκλάδων.

Ένα αρχείο που αξίζει να εξερευνηθεί με θησαυρούς μοναδικούς που αφορά την μνήμη και την ταυτότητα του νησιού της Δονούσας. Όπως αναφέρει στο σημείωμά του Ο Πολιτιστικός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Δονούσας “ΠΟΣΕΙΔΩΝ”, “από το 2012 και με την πολύτιμη προσθήκη του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Δονούσας ΠΟΣΕΙΔΩΝ, η ψηφιοποίηση, η απομαγνητοφώνηση και η αρχειοθέτηση του Αρχείου ολοκληρώθηκε ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίστηκε με ακόμα περισσότερο υλικό. Μία έρευνα για την ντοπιολαλιά των Δονουσιωτών και τα παλιά τοπωνύμια του νησιού που τα γνωρίζουν πλέον μόνο οι ψαράδες, οι γεωργοί και οι βοσκοί, όπως επίσης και φωτογραφικά λευκώματα”.

_9

Έρευνα & Συλλογή Υλικού

Από το 2006 με την Ένωση Δονουσιωτών Κυκλάδων και σε συνεργασία με τη Δημιουργική Ομάδα Media Dell Arte ξεκινήσαμε να ηχογραφούμε αφηγήσεις ζωής των κατοίκων της Δονούσας και να καταγράφουμε το γενεαλογικό δέντρο του νησιού. Στόχος μας ήταν να δημιουργηθεί ένα Αρχείο της Προφορικής Ιστορίας της Δονούσας ως μέρος ενός ευρύτερου Αρχείου της Προφορικής Ιστορίας των Κυκλάδων.

Μαζί με τις αφηγήσεις, ψηφιοποιήσαμε παλιές φωτογραφίες που βγήκαν από μπαούλα και συρτάρια όπως επίσης και το παλιό κοινοτικό αρχείο που και αυτό με τη σειρά του δεχόταν τη φθορά του χρόνου καταχωνιασμένο σε μία σκονισμένη αποθήκη. Οι συνεντεύξεις πάρθηκαν με τη διαδικασία του κατεπείγοντως καθώς οι περισσότεροι αφηγητές μας ήταν ήδη προχωρημένης ηλικίας.

Ακούγοντας όλο αυτό το υλικό επιβεβαιώσαμε αυτό που ήδη υποψιαζόμασταν. Οι αφηγητές δε μας διηγούνταν απλά μια ιστορία. Μας μίλαγαν για μια ολόκληρη εποχή «παλαιά, προπάλαια», όπως χαρακτηριστικά την αποκαλούσαν. Μια εποχή όμως που πολύ σύντομα έφτανε στο τέλος της.

_1

Οι αφηγήσεις αυτές αποτελούν μέρος της ιστορίας της Δονούσας. Μίας ιστορίας βέβαια με πολλά παρακλάδια. Ενίοτε άχρονης. Και οριακά φαντασιακής καμιά φορά. Βιωμένης όμως. Βιωμένης και ανεξίτηλα χαραγμένης στο μυαλό των αφηγητών.

Το υλικό αυτό ξεκίνησε να ψηφιοποιείται και να αρχειοθετείται και εμείς ξέραμε ότι είχαμε στα χέρια μας κάτι πολύτιμο. Ξέραμε ότι έχουμε στα χέρια μας μέρος της Μνήμης και της Ταυτότητας της Δονούσας.

_4

Από το 2012 και με την πολύτιμη προσθήκη του Πολιτιστικού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Δονούσας ΠΟΣΕΙΔΩΝ, η ψηφιοποίηση, η απομαγνητοφώνηση και η αρχειοθέτηση του Αρχείου ολοκληρώθηκε ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίστηκε με ακόμα περισσότερο υλικό. Μία έρευνα για την ντοπιολαλιά των Δονουσιωτών και τα παλιά τοπωνύμια του νησιού που τα γνωρίζουν πλέον μόνο οι ψαράδες, οι γεωργοί και οι βοσκοί, όπως επίσης και φωτογραφικά λευκώματα.

Και κάπως έτσι φτάσαμε στο Ιστορικό Αρχείο Δονούσας.

_5

Η πρωτοβουλία Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Το πρόγραμμα «Δημιουργία ιστότοπου (website) για τη φιλοξενία, συντήρηση και ανάδειξη του Αρχείου Προφορικής Ιστορίας Δονούσας» υλοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας του Μουσείου Κυκλαδικής ΤέχνηςCycladic Identity.

Στόχος είναι ο συγκεκριμένος ιστότοπος (website) να αποτελέσει μία «ψηφιακή κιβωτό» η οποία θα διαφυλάσσει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν τη Δονουσιώτικη ταυτότητα.

_8

Στόχος μας είναι όλοι οι ενδιαφερόμενοι, οι κάτοικοι της Δονούσας, οι νέοι του νησιού, οι φίλοι, οι επισκέπτες και οι ερευνητές να αποκτήσουν πρόσβαση σε τούτην την πληροφορία. Να γίνει κατανοητή η μοναδικότητα του τόπου και η δύσκολη επιβίωσή του σε συνθήκες γεωγραφικής απομόνωσης. Να αφήσουμε τις φωνές των ανθρώπων να μας μιλήσουν για τα έργα τους και τις ημέρες τους και να συγκινηθούμε αλλά να μάθουμε κιόλας. Να δούμε, να ακούσουμε και να διαβάσουμε μήπως και προβληματιστούμε επιτέλους για το πώς η σύγχρονη εξέλιξη θα καταφέρει να συμβαδίσει αρμονικά με τον παραδοσιακό χαρακτήρα της Δονούσας και όλων των νησιών. Τέλος φυσικά, να εμπνευστούμε ώστε μέσα από αυτό το υλικό να προκύψουν βιβλία, εκθέσεις, θεατρικά και νέες πολιτιστικές προτάσεις.

Σε Διαρκή Εξέλιξη

Το έργο βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη. Όλοι μας είμαστε ερευνητές του τόπου μας σε ένα αέναο ταξίδι αυτογνωσίας. Όποιος νομίζει ότι διαθέτει υλικό που επιθυμεί να συνεισφέρει, θα χαρούμε να επικοινωνήσει μαζί μας ώστε να το εντάξουμε στο Ιστορικό Αρχείο Δονούσας.

Πολιτιστικός- Περιβαλλοντικός Σύλλογος Δονούσας ΠΟΣΕΙΔΩΝ

Ιστορικό Αρχείο Δονούσας [ενεργός σύνδεσμος]

Πηγή/Φωτογραφίες: Ιστορικό Αρχείο Δονούσας

Δείτε επίσης