Στον «αέρα» βρίσκεται εδώ και λίγες εβδομάδες ένας νέος διαδραστικός χάρτης που αποτυπώνει τις πλημμύρες που έχουν πλήξει την Ελλάδα για περισσότερο από έναν αιώνα. Πρόκειται για την πλατφόρμα Historic Floods, η οποία, όπως εξηγεί στο CNN Greece η καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Νίκη Ευελπίδου, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για τον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό των επόμενων δεκαετιών.
Η ανάπτυξη της πλατφόρμας απαίτησε περίπου τέσσερα χρόνια, τόσο για τη συλλογή και οργάνωση των δεδομένων όσο και για την κατασκευή της εφαρμογής. Όπως σημειώνει η κ. Ευελπίδου, αξιοποιήθηκαν «GIS based προγραμματιστικά εργαλεία», δηλαδή λογισμικά και εφαρμογές που βασίζονται σε Συστήματα Γεωγραφικών Πληροφοριών (GIS). «Δημιουργήσαμε μια ζωντανή webGIS πλατφόρμα, όπου ο χρήστης μπορεί να βλέπει σε πραγματικό χρόνο τις αλλαγές στη βάση δεδομένων – όπως την προσθήκη νέων πλημμυρών -και να αναλύει χωρικά τα στοιχεία μέσα από διαδραστικούς χάρτες», εξηγεί.
Πώς συμβάλλει στον αντιπλημμυρικό σχεδιασμό
«Με πολλούς τρόπους», απαντά η κ. Ευελπίδου. Πρώτα απ’ όλα, η πλατφόρμα προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα των ιστορικών πλημμυρών. «Συγκεντρώνει περισσότερα από 2.000 επεισόδια από το 1886 έως σήμερα, αποτυπώνοντας τις ιστορικές τάσεις και κατανομές. Έτσι, η Πολιτεία μπορεί να κατανοήσει την ποσοτική και ποιοτική εξέλιξη των πλημμυρικών φαινομένων σε βάθος χρόνου — κάτι κρίσιμο για επιστημονικά τεκμηριωμένες πολιτικές πρόληψης».
Απόσπασμα του διαδραστικού χάρτη [Πηγή: Historic Floods]
Διαδραστικός χάρτης κινδύνου
Η απεικόνιση των δεδομένων σε WebGIS επιτρέπει την αναγνώριση περιοχών υψηλού κινδύνου ή «hot spots», δηλαδή περιοχών που εμφανίζουν συστηματικά μεγαλύτερη συχνότητα ή ένταση πλημμυρικών φαινομένων. «Αυτά τα χωρικά μοτίβα είναι καθοριστικά για τον σχεδιασμό τοπικών ή περιφερειακών αντιπλημμυρικών μέτρων», σημειώνει η ίδια.
Δείτε τον διαδραστικό χάρτη χάρτη ΕΔΩ
Σύνδεση με μετεωρολογικούς δείκτες
Η πλατφόρμα συνοδεύεται και από αναλύσεις που συσχετίζουν τα πλημμυρικά γεγονότα με τον τυποποιημένο δείκτη κατακρήμνισης και εξατμισοδιαπνοής (SPEI), έναν δείκτη ξηρασίας που μετρά την έλλειψη ή την αφθονία υγρασίας. Η συσχέτιση αυτή επιτρέπει τον εντοπισμό περιόδων ξηρασίας που προηγούνται έντονων πλημμυρών, γνώση ιδιαίτερα χρήσιμη για την πρόβλεψη και τη διαχείριση κινδύνου.
Τι έδειξαν τα δεδομένα των τεσσάρων ετών
Κατά τη διάρκεια της τετραετούς ανάπτυξης του χάρτη, η ερευνητική ομάδα εντόπισε κρίσιμες τάσεις:
- Περισσότερο από το 50% των πλημμυρών συμβαίνουν το φθινόπωρο.
- Ο Οκτώβριος και ο Νοέμβριος συγκεντρώνουν σχεδόν το 40% όλων των καταγεγραμμένων επεισοδίων.
- Ορισμένες περιοχές -όπως η Ανατολική Ελλάδα-εμφανίζουν σταθερά υψηλή πλημμυρική δραστηριότητα, στοιχείο που επιτρέπει στοχευμένες παρεμβάσεις με μεγαλύτερο αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Ένα εργαλείο για πολιτικές και πρόληψη
Με την ανοιχτή διάθεση των δεδομένων στο κοινό και στους αρμόδιους φορείς, η πλατφόρμα μπορεί να λειτουργήσει ως βασικό εργαλείο σχεδιασμού αντιπλημμυρικών πολιτικών, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, η δυνατότητα χωρικής ανάλυσης της περιγραφικής πληροφορίας ενισχύει σημαντικά τη λήψη αποφάσεων.
Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετέχουν επίσης οι Άννα Καρκάνη, Γιάννης Σαΐτης, Κώστας Φιλιππόπουλος, Ευάγγελος Σπύρου και Αλέξανδρος Λιάσκος, κατέγραψε, ανέλυσε και κατηγοριοποίησε τις πλημμύρες στην Ελλάδα από το 1886 έως το 2022.
Πηγή: CNN Greece
📸Unsplash