Ήταν 15 Μαρτίου 2024 όταν κατατέθηκε πρόταση από διεπιστημονική ομάδα, προκειμένου να περιληφθεί η Σέριφος και ειδικότερα η περιοχή του Μεγάλου Λιβαδιού και του Κουταλά, στο World Monuments Watch (WMW) 2025 ως μνημειακό τοπίο σε κίνδυνο.
Η ζώνη αυτή περιλαμβάνει τουλάχιστον 9 σημεία με προϊστορικές και κλασσικές αρχαιότητες και 23 νεότερα μεταλλευτικά μνημεία με κτίρια, σκάλες και σημεία φόρτωσης, στοές και γραμμές μεταφοράς ορυκτών.
Αυτός ο πλούτος βρίσκεται στους όρμους του Μεγάλου Λιβαδιού, του Κουταλά, στα γύρω ακρωτήρια και λόφους, καταλαμβάνει έκταση μεγαλύτερη των 1.000 στρεμμάτων όπου συγκεντρώνονται αρχαιολογικά τεκμήρια πολλών αιώνων μεταλλευτικής δραστηριότητας, η οποία κορυφώθηκε το τελευταίο ήμισυ του 19ου και το πρώτο ήμισυ του 20ού αιώνα.
Σήμερα, 15 Ιανουαρίου 2025 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα του παγκόσμιου οργανισμού World Monuments Watch για την επιλογή των 25 μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς, από όλο τον κόσμο, που χρίζουν προστασίας και τα οποία θα έχουν την στήριξη του οργανισμού για τα επόμενα 2 χρόνια.
H Σέριφος επιλέχθηκε ως ένα απ’ τα 25 παγκόσμια μνημεία πολιτιστικής-και βιομηχανικής- κληρονομιάς που χρήζουν υποστήριξης για την προστασία και διατήρηση τους!
.
Σχετικά με το World Monuments Watch (WMW) του World Monuments Fund (WMF)
Το Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Μνημείων (WMW) ξεκίνησε το 1996 και κάθε 2 χρόνια περιλαμβάνει τοποθεσίες που προτείνονται από ιδιώτες και κοινοτικές οργανώσεις σε όλο τον κόσμο. Από την έναρξη του προγράμματος, το Παρατηρητήριο έχει αποτελέσει ένα αποδεδειγμένο εργαλείο για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς που χρήζουν προστασίας και την κινητοποίηση και υποστήριξης για τη διατήρησή τους.
Οι χώροι πολιτιστικής κληρονομιάς μπορούν να προταθούν από οποιοδήποτε άτομο ή οργανισμό, διασφαλίζοντας ότι το Παρατηρητήριο παραμένει μια ισχυρή πλατφόρμα για την ενίσχυση των φωνών των μελών της τοπικής κοινότητας. Μόλις υποβληθούν, οι υποψηφιότητες υποβάλλονται σε εκτενή εσωτερική και εξωτερική εξέταση από εμπειρογνώμονες του WMF, επαγγελματίες του χώρου και μια ανεξάρτητη επιτροπή διεθνών εμπειρογνωμόνων σε θέματα πολιτιστικής κληρονομιάς, οι οποίοι διαμορφώνουν την τελική επιλογή.
Μέχρι σήμερα, το Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων έχει συνεισφέρει περισσότερα από 120 εκατομμύρια δολάρια για έργα σε σχεδόν 350 τοποθεσίες του Παρατηρητηρίου, ενώ η προβολή που παρέχει το Παρατηρητήριο βοηθά τις κοινότητες να αντλήσουν επιπλέον 300 εκατομμύρια δολάρια από άλλες πηγές.
Το World Monuments Fund (WMF) είναι ο κορυφαίος ανεξάρτητος οργανισμός που είναι αφοσιωμένος στη διαφύλαξη των πιο πολύτιμων τόπων στον κόσμο για τον εμπλουτισμό της ζωής των ανθρώπων και την οικοδόμηση αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτισμών και των κοινοτήτων.
.
.
Η πρωτοβουλία και η κατάθεση του φακέλου στο WMW 2025 υποστηρίχθηκε από το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, το Ελληνικό Τμήμα TICCIH (Διεθνής Επιτροπή για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς) και τον Σύλλογο Μεγάλου Λιβαδιού Σερίφου.
Γιάννης Σπιλάνης: “H ανάδειξη του μεταλλευτικού τοπίου Σερίφου μπορεί να αναδειχθεί σ’ έναν παγκόσμιο πόλο έλξης που θα συμβάλει στην αλλαγή του τουριστικού μοντέλου της Σερίφου”
Ο Γιάννης Σπιλάνης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου επικεφαλής του Εργαστηρίου Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης και του Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού Αιγαίου με αφορμή το γεγονός της ανάδειξης του μεταλλευτικού τοπίου της Σερίφου ανάμεσα στα 25 σημαντικά μνημεία που χρήσουν διάσωσης και διατήρησης δήλωσε στο Cyclades Open:
“H ανάδειξη του μεταλλευτικού τοπίου Σερίφου μεταξύ των 25 παγκόσμιων μνημείων που επιλέχθηκαν από το πρόγραμμα Watch του World Monuments Fund (WMF, Παγκόσμιο Ταμείο Μνημείων) για το 2025, επιβεβαιώνει τα ευρήματα της μελέτης που υλοποίησε το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου με τίτλο «Βιώσιμη Ανάπτυξη Σερίφου κάτω από τουριστική πίεση: μια ολοκληρωμένη προσέγγιση», περί της σημαντικότητας του πολιτιστικού μνημείου σε ότι αφορά τη ταυτότητα του νησιού, όπως αναγνωρίστηκε τόσο από τους επισκέπτες, Έλληνες και ξένους, στα ερωτηματολόγια που έγιναν, όσο και από τους κατοίκους κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων.
Αποδείχθηκε και κάτι παραπάνω: τα Μεταλλεία Σερίφου αποτελούν έναν ιστορικό τόπο με ευρύτερη σημασία για την εθνική και τη παγκόσμια κληρονομιά που πρέπει όχι μόνο να διατηρηθεί και να συντηρηθεί, αλλά και να αναδειχθεί ως ένας παγκόσμιος πόλος έλξης γεγονός που θα συμβάλει στην αλλαγή του τουριστικού μοντέλου της Σερίφου.
Η πρωτοβουλία που πήραμε μαζί με το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος του ΕΜΠ να στηρίξουμε επιστημονικά τη πρωτοβουλία των τοπικών φορέων, ελπίζουμε ότι θα βοηθήσει όχι απλά στην αναγνώριση της σπουδαιότητας του συγκεκριμένου τόπου, αλλά και στην εξεύρεση πόρων για να γίνουν μια σειρά από παρεμβάσεις στα μνημεία που κινδυνεύουν, όπως οι σκάλες φόρτωσης σε Μ.Λειβάδι και Κουταλά, που συνδυαζόμενες με την επισκευή του Διοικητηρίου θα αποτελέσουν σημεία αναφοράς ενός διαφορετικού τύπου επισκεπτών που θα έρθουν να γνωρίσουν το νησί και την ιστορία του που συνδέεται με τη μεταλλευτική ιστορία του Αιγαίου, της Ελλάδας και του πλανήτη ολοκλήρου, αφού τα μεταλλεία από την αρχαιότητα έδιναν διαχρονικά τις πρώτες ύλες συμβάλλοντας στις διαδοχικές μεταμορφώσεις του παγκόσμιου παραγωγικού συστήματος.
Η πρωτοβουλία αυτή συνδέεται και με άλλες τοπικές πρωτοβουλίες όπως η δημιουργία του Κέντρου Σεριφιακών Μελετών, πού έχει ως στόχο την ανάδειξη και άλλων πτυχών της ιστορίας του νησιού ώστε να δοθεί στη τοπική κοινωνία μια διαφορετική, βιώσιμη αναπτυξιακή διέξοδος.
Πιστεύουμε ότι η ανακήρυξη αυτή θα αποτελέσει την αφορμή ώστε το Υπουργείο Πολιτισμού να πάρει όλες τις πρωτοβουλίες που είναι απαραίτητες για τη διάσωση των κτιρίων και των κινητών μνημείων αλλά και να συνεργαστεί με τη Δημοτική Αρχή, τη τοπική κοινωνία και την επιστημονική κοινότητα για την ανάδειξη του μοναδικού αυτού στοιχείου της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού”.
Η ανάρτηση του Νίκου Μπελαβίλα καθηγητή Πολεοδομίας και Ιστορίας της πόλης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου:
“Hχηρή διεθνής πρωτοβουλία για τη διάσωση της μεταλλευτικής κληρονομιάς της Σερίφου ανακοινώθηκε πριν από λίγο από το World Monuments Fund στη Νέα Υόρκη. Η Σέριφος περιλαμβάνεται πλέον στο πρόγραμμα World Monuments Watch (Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Μνημείων). Το Ιστορικό Μεταλλευτικό Τοπίο της Σερίφου αξιολογήθηκε μεταξύ 212 υποψηφιοτήτων παγκοσμίως από 69 χώρες και εντάχθηκε στα 25 μνημεία-τόπους τα οποία βρίσκονται σε κίνδυνο. «Το πρόγραμμα Watch υπογραμμίζει τη δέσμευση του World Monuments Fund να διασφαλίσει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος», δήλωσε η Bénédicte de Montlaur, Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος του WMF. «Η συμπερίληψη του Ιστορικού Μεταλλευτικού Τοπίου της Σερίφου στο πρόγραμμα Watch υποστηρίζει τις προσπάθειες για την προστασία αυτής της αξιοσημείωτης κληρονομιάς ως ενιαίου συνόλου, ενώ παράλληλα προωθεί την ανάπτυξη τουρισμού που ωφελεί και ενδυναμώνει την τοπική κοινωνία».
Τη διεθνή υποψηφιότητα της Σερίφου κατέθεσαν στην αξιολόγηση του WMF και τεκμηρίωσαν το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος / Urban Environment Laboratory του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, το Εργαστήριο Τοπικής και Νησιωτικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Αιγαίου και ο Σύλλογος Μεγάλου Λιβαδίου Σερίφου, και στήριξαν ο Δήμος Σερίφου και το Ελληνικό Τμήμα TICCIH
H Σέριφος την τελευταία περίοδο δέχεται αφόρητες πιέσεις από το real-estate, τα μνημεία της δεν έχουν θωρακιστεί θεσμικά, κάποια καταρρέουν ενώ η εμβληματική σκάλα φόρτωσης του Μεγάλου Λιβαδιού βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο. Ήδη η Σέριφος, και άλλα δύο ελληνικά νησιά, η Σίφνος και η Φολέγανδρος, συγκαταλέγονται στη λίστα με τα πιο απειλούμενα μνημεία και τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη για το 2024, που έχει συντάξει η Europa Nostra και το Ινστιτούτο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων”.
.
Η λίστα με τα 25 μνημεία του WMW 2025 στο: https://www.wmf.org/world-monuments-watch/2025
.
Διαβάστε σχετικά:
Και η Σελήνη στον κατάλογο των μνημείων που χρήζουν προστασίας και διατήρησης
Ανάμεσα στα 25 μνημεία που περιλαμβάνονται στο WMW 2025 βρίσκεται και ο δορυφόρος της Γης, η Σελήνη: “Η συμπερίληψη της Σελήνης στο 2025 Watch συνηγορεί υπέρ των διεθνών συμφωνιών και της προστασίας των χώρων σεληνιακής κληρονομιάς και προσκαλεί σε μια ευρύτερη δημόσια συζήτηση για το τι μπορεί να σημαίνει αυτή η νέα διαστημική εποχή για το πολιτιστικό και φυσικό τοπίο της Σελήνης” όπως αναφέρεται.
“Με την αυγή της διαστημικής εποχής, τα έθνη έκαναν πρωτοποριακά βήματα στην εξερεύνηση του σύμπαντος. Σήμερα, η Σελήνη φιλοξενεί πάνω από 90 ιστορικές τοποθεσίες όπου διαστημόπλοια ήρθαν σε επαφή με τη σεληνιακή επιφάνεια -συμπεριλαμβανομένης της βάσης Tranquility Base, του τόπου προσεδάφισης του Apollo 11, όπου φυλάσσονται πάνω από 100 ιστορικά αντικείμενα, καθώς και τα πρώτα ίχνη της ανθρωπότητας στη Σελήνη.
Αυτές οι τοποθεσίες αντιπροσωπεύουν τα πιο εκπληκτικά κατορθώματα της ανθρωπότητας στην επιστήμη, την εφευρετικότητα και το θάρρος. Ωστόσο, καθώς ξεκινάμε μια νέα εποχή εξερεύνησης του διαστήματος, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι τα ίχνη αυτών των εξαιρετικών ορόσημων στην ιστορία της ανθρωπότητας – οι πρώτες προσεδαφίσεις στη Σελήνη – θα διατηρηθούν. Η συμπερίληψη της Σελήνης στο 2025 Watch συνηγορεί υπέρ των διεθνών συμφωνιών και της προστασίας των χώρων σεληνιακής κληρονομιάς και προσκαλεί σε μια ευρύτερη δημόσια συζήτηση για το τι μπορεί να σημαίνει αυτή η νέα διαστημική εποχή για το πολιτιστικό και φυσικό τοπίο της Σελήνης”.
